• در آموزش یونجه
  • بازدید: 197
  • اخرین ویرایش: آبان ۲۲, ۱۳۹۷
  • چاپ نوشته هاچاپ پی دی اف

اصول آبیاری صحیح یونجه

آبياري يونجه زارها

تاثير كمي آب برروي توليد يونجه

با توجه به قرار گـرفتن قـسمت اعظـم كـشور ايـران در ناحيـه خـشك و نيمه خـشك وهمچنين دراز مدت بودن دوره رشد يونجه،  تأمين به هنگـام و بـه ميـزان كـافي آب در طـول دوره رشد براي اين زراعت اهميـت بـسزايي دارد. در راسـتاي سياسـت هـاي توليـد پايـدار نقش  تأمين آب كافي و همچنـين مـديريت و برنامه ريـزي آبيـاري و بـه دنبـال آن افـزايش بهره وري آب يكي از راه بردهاي مهم به شمار مي رود.نخستين گام در اين زراعت متناسـب سازي سطح زير كشت با ميزان آب قابل دسترسي مي باشد.از ايـن رو شـناخت از وضـعيت كمي و كيفي منابع آب و در پي آن تعيين سطp زير كشت با حفظ توليد، اقتصادي بـودن و افزايش بهره وري آب ضروري مي باشد.با عنايت به يافته هاي تحقيقاتي و همچنين تحليـل اطلاعـات منـابع آب، اقلـيم، خـاك و گياه، گياهان رقيب، آب ياري و پيشفرض هاي برنامه ريـزي آبيـاري و نظرهـاي كارشناسـي، (ميزان آب در واحد سطح) ميـزان هيدرومـدول مناسـب آبيـاري (ليتـر در ثانيـه در هكتـار) انتخاب و در پي آن سطح زير كـشت تعيـين شـود. بـراي ايـن منظـور نيـاز اسـت اطلاعـات مربوط به نياز آبي واقعي گياه در طول دوره رشد، بازده(راندمان) آبياري، برنامه ريـزي دور و ميزان آبياري براي هر منطقه به دست آيد.در شرايط كنوني با استفاده از داده هـاي اقليمـي و منابع علمي موجود (نتايج تحقيقات– كتاب برآورد مـورد نيـاز گياهـان عمـده زراعـي وباغي كشور-سند ملي آب كشور) نياز آبي يونجه و برنامه ريزي آبياري قابل برآورد مي باشد.در ضمن ضروري است مواردي را كه منجر به افزايش بازده كاربرد آب در سامانه هـاي سـطحي و تحت فشار مي شود، بر پايه توصيه هاي علمي و كارشناسان آب و خاك مناطق رعايت كرد.كم آبياري يك راهكار بهينه براي كشت و توليد محصولات در شرايط كم بود آب است كه همراه با كاهش محصول در واحد سطح و افزايش آن با گسترش سـطح خواهـد بود.در مناطقي كه كشاورزان آب كمي در اختيار دارند تا با آن گياهان كشت شده خود را آبياري كنند، مي توانند يكي از راهكارهاي زير را انتخاب كنند:


1- سطح زير كشت را كاهش دهند و آب را تا حد كـافي و نيـاز در اختيـار گياهـان بـاقي مانده قرار دهند.

2- همه سطح را زير كشت ببرند ولي مراحل بخش حساس نياز آبي گياهان را برآورد كنند.

راهكار دوم مرتبط با كـم آبيـاري اسـت.در اصـول، كـم آبيـاري يـك روش اضـطراري آبياري در شرايط كم آبي نيست بلكه يك نوع مديريت كارا و پوياي بهـره بـرداري از آب در دسترس به شمار مي رود و اثرگـذاري(هـا ي) ويـژه اي در مديريت استحـصال، انتقـال و مصرف آب و در نهايت در مديريت اقتصادي توليد دارد.توصيه ميـزان آب برپايـه سـامانه آبياري، روش آبياري، الگـوي كـشت، تنـوع خـاك، مشخصه هـاي اقليمـي و هـدف هـا ي اقتصادي صورت مي پذيرد.در كم آبياري، به طور عمده به گياهان اجازه داده مي شـود توليـد كمتري داشـته باشـند. هدف آبياري، افزايش كارايي مصرف آب از طريق كاهش ميزان آب در هر نوبت آبيـاري و يا بارهاي آبياري ها است.تعيين دقيق بهينه كم آبياري نياز به تحقيقات محلي دارد اما نتايج  به دست آمـده گويـاي اين واقعيت است كـه كـاهش 30-20درصـد آب مصرفي نـسبت بـه آبيـاري كامـل بـراي بسياري از گياهـان زراعـي، بيـشتر خـاك هـا و اقلـيم هـا بـدون بـروز هـيچ گونـه چـالش يـا محدوديتي قابل اجرا است.


مديريت آبياري يونجه

با توجه به ميزان دسترسي به منابع آب و خاك، مديريت هـاي مختلـف آبيـاري پيشنهاد مي شود.برنامه ريزي آبياري يكي از عامل هاي مديريت آبياري است كه بـستگي بـه شـرايط بهره برداري دارد. براي برنامه ريزي آبياري نياز به شناخت بهينه عامل هاي مؤثر بر نيـاز آبـي، شرايط مورد انتظار رشد و توليد، ويژگي هاي خاك (جنبه هاي شيميايي و فيزيكي خـاك)، سامانه هاي آبياري، راهبردهاي كم آبياري و مديريت هـاي زراعـي و غيـره دارد. از ايـن رو تعيين برنامه ريزي آبياري به صورت كلان براي يك زراعت، بدون در نظـر گـرفتن شـرايط منطقه اي و مديريت هاي حاكم بر توليد، امري دشوار و گاهي غير ممكن  است. ولي بـه دليـل نبـود اطلاعات كافي از عامل هـاي مؤثر بر برنامه ريـزي آبياري در مقياس گروه هاي  بهره برداران، مي توان به روش هاي موجود برآورد نيـاز آب آبيـاري و برنامـه ريـزي آبيـاري اكتفا نمود. براي اين منظور بنا به پيشنهاد سازمان خواربار و كشاورزي(فائو) و منابع علمـي معتبر استفاده از فرمول هاي تجربي مانند پنمن مانتيث براي برآورد نيـاز آبـي بـا اسـتفاده از داده هاي هواشناسي دراز مدت مناطق، توصيه شده است.كه مبناي برآورد جـدول هـاي نيـاز آبي گياهان در كتاب هاي "برآورد آب مورد نيـاز گياهـان عمـده زراعـي و بـاغي كـشور" و"سند ملي آب كشور" بوده است كه در تهية اين دستوركار از جدول هاي نياز آبي يونجـه مربوط به كتاب برآورد آب مورد نياز گياهان عمـده زراعـي و بـاغي كـشور اسـتفاده شـده است



لازم به يادآوري است كه نياز آبيـاري منـدرج در جـدول شـماره يـك برپايـه شـرايط بالقوه توليد و بدون درنظر گرفتن بازده كاربرد آب آبياري و تنها در منـاطق مـورد بررسـي در كتاب مورد نظر بوده است. در صورت دسترسي بـه اطلاعـات دراز مـدت منـاطق مـورد اشاره و مناطق جديد و همچنين نرم افزار Cropwat امكان برآورد نياز آبي وجـود دارد . بـر پايه دستاوردهاي تحقيقاتي و توصيه منـابع علمـي، مـي تـوان در شـرايط كـم آبيـاري بـراي افزايش كارايي مصرف آب، تا حدود 30 درصد از نياز خالص آب آبياري را كاهش داد.

در جدول زير خلاصه اي از رابطه هاي بين ويژگي هاي نگه داشت آب در خاك با بافت خاك ارائه شده است.




با استفاده از جدول شمارة يك و ميزان آب قابـل اسـتفاده در خـاك، دور و ميـزان آب آبياري برآورد مي شود. به عنوان مثال دور آبياري و ميزان آب آبياري براي
ماه تير در منطقه اهواز به صورت زير محاسبه مي شود:

نياز آبياري خـالص: دهـه اول= 101، دهـه دوم=5/97، دهـه سـوم= 7/95، جمـع ماهانـه=mm 2/294

اگر بافت خاك لومي سيلتي باشد، ميزان آب قابل استفاده خاك در هر نوبت آبياري بطـور ميانگين190 ميليمتر در هر متر عمق خاك خواهد بود .با توجه به عمق توسعة ريشة يونجـه(حدود 120 سانتي متر )، حدود 228ميلـيمتـر آب قابـل اسـتفاده در خـاك وجـود خواهـد داشت.بر پايه منابع علمي، تخليه حدود 50 درصـد از آب قابـل اسـتفاده خـاك در هـر دورآبياري، مجاز خواهد بود. بنابر اين پيش از هر آبياري آب موجود در خاك در اين شـرايط،114ميليمتر در نظر گرفته مي شود.

بنابر اين : 

نوبت آبياري در اين ماه  = فاصله هاي 13روز پيشنهاد مي شود.

 13 =3158/2محاسبه هاي بالا فوق براي مناطق مختلف كشور و با لحاظ بافت هاي مختلف خـاك تهيـه ودر جدول 3 ارائه شده است.
 
در صورتي كه كم آبياري تنظيم شده مدنظر باشد (30درصد كاهش مدت آب)


نوبت آبياري در اين ماه،  فاصله هاي 18روز پيشنهاد مي شود.در بحث متناسب سـازي سطح زيـر كشت با منابع آب موجود، ميتوان مدل آبياري(هيدرومدول)را با اسـتفاده از نيـاز آب آبيـاري در مـاه اوج مصرف و دور آبيـاري مناسب به دست آورد. به عنوان مثال در منطقه اهواز مدل آبياري براي ماه تير به صورت زير محاسبه مي شود:

     ميانگين نياز آب آبياري 49/9ميلي متر در روز.

-      ميانگين دور آبياري 13روز 

-      عمق خالص آبياري  114ميلي متر يا 1140متر مكعب در هكتار.

-      بازده فرضي كاربرد آب براي آبياري سطحي و باراني به ترتيب 50 و75درصد.

بنابر اين :

براي آبياري سطحي:

عمق ناخالص آبياري = بـازد ه فرضـي كـاربرد آب بـراي آبيـاري سـطحي  × عمـق خـالص

 

آبياري (m3/ha) 

1140 × 0/5  = 570  و570 + 1140 = 1710 m3/ha

1710000

13×86400 =52/1 ليتر بر ثانيه در هكتار

   براي آبياري باراني:

  1140 × 0/25 = 285       285+1140 = 1425 m3/ha

1425000

13×86400 =27/1ليتر بر ثانيه در هكتار 




مفهوم اين اسـت كـه: بـراي هـر هكتـار يونجـه در منطقـه اهـواز در روش هـاي آبيـاري سطحي باراني به ترتيب 52/1و 27/1 ليتر در ثانيه نياز است.لازم به يادآوري است كـه در ايـن محاسـبه ها نيـاز آبـشويي وارد نـشده و چنانچـه آب آبياري داراي هدايت الكتريك ي بالايي باشد، لازم است كه نيـاز آبـشويي نيـز محاسـبه و بـه نياز خالص آبياري اضافه شود.



خلاصه مطالب فوق

كم  آبياري يك راهكار مناسب براي به عمل آوردن محصولات در شـرايط كمبـود آب است.در مناطقي كه كشاورزان آب كمي دراختيار دارند مي بايست سطح زيركشت را كاهش دهند تا آب كافي و درحد نياز دراختيار گياهان باقيمانده قرار دهنـد و يـا اين كـه بخـشي از نياز آبي گياهان را تامين كنند.براي برنامه ريزي مناسب شناخت عامل هاي موثر بر نياز آبي، شرايط مورد انتظار رشـد وتوليد، ويژگي هاي خاك و ... ضروري است. با مراجعه به جدول يك اين فصل مي توان نياز آبي (ميلـي متر)گيـاه يونجـه را در طـول فصل زراعي و در مناطق مختلف كشور برآورد نمود. با مراجعه به جدول سه اين فصل مي توان از دور آبيـاري (روز) در منـاطق مختلـف و بـر پايه بافت خاك براي آبياري گياه يونجه اطلاع پيدا كرد
اشتراک

دیدگاه دیگران (بدون دیدگاه)...

Leave a reply

نام:: فیلد اجباری.
آدرس رایانامه: فیلد اجباری. غیر فعال
وبسایت::
کد امنیتی:: فیلد اجباری.
دیدگاه: فیلد اجباری.