• در آموزش یونجه
  • بازدید: 208
  • اخرین ویرایش: آبان ۲۲, ۱۳۹۷
  • چاپ نوشته هاچاپ پی دی اف

نگهداری مزارع یونجه

ارزيابي و مديريت يونجه زار در برابر سرماي زمستاني
                                                           
همه ساله يونجه زارها به دليل شرايط زمستان از جمله دماي پايين، در معرض آسيب ديدن يا از بين رفتن هستند. كسب توانايي لازم براي ارزيابي آسـيب و زيـان هـاي وارده در بهـار، موجب تصميم گيري بهتر در مورد تناوب گياهان زراعي خواهدشد. در اين فصل درمـورد عامل هاي مؤثر در سرماي زمستاني و "چگونگي" ارزيابي آسيب و زيـان هـاي وارده بحـث مي كند.

 آماده شدن گياهان براي زمستان گذراني

آماده شدن گياه براي زمستان از اواخـر تابـستان بـا كوتـاه شـدن روزهـا آغـاز مي شود.رقم هاي با خواب پاييزي نسبت به رقم هايي كه خواب كمتري دارند، ارتفاع كمتري دارنـد . به هنگام شب كه دما زير 5/4 درجه سلسيوس افت مي كند، گياهـان فراينـد سـخت شـدن و آماده شدن واقعي براي دماي سرد را آغاز مي كنند و تغييرات زير صورت مي گيرد تـا گيـاه قادر به تحمل دماي يخ زدگي مي شود.غشاي ياخته ها طوري تغيير مي يابند كه موجب حفظ سياليت آن ها شده همچنين در دماهـاي پائين كاراتر مي شوند. تجمع قندها در درون ياختـه موجـب پـايين آمـدن دمـاي يخ زدگـي مي شود، اگرچه اين وضعيت به عنوان نخستين سازوكار تحمل بـه يـخ زدگـي يـاد مـي شـود، ولي بايد يادآوري كرد كه اين سازوكار تنها موجب پايين آمـدن يـك يـا دو درجـه دمـاي يخ زدگي و تأخير در يخ زدن مي شود. تركيبـات تجمـع يافتـه در  درون ياختـه، آب آزاد راجذب مي كند و بدين ترتيـب از يـخ زدگـي آب آزاد و در نهايـت از آسـيب رسـاني آن بـه ياخته جلوگيري مي شود. ياخته آب از دست مي دهد. اين سازوكار مهم ترين روش تحمل دماهـاي يـخ زدگـي درياخته هاي گياهي است. آبي كه در ديواره ياخته و بيرون از ياخته قرار دارد، يخ مي زند. اين وضعيت موجب آسيب به ياخته نمي شود ولي موجب "كشش" آب بيشتر به بيرون از ياخته مي شود. آب خارج شده از ياخته يخ مي زند و اين فرايند تـا آب كـشيدگي(دهيدراسـيون) كامل ياخته ادامه مي يابد.آب كشيدگي با جـذب آب از ياخته همـراه اسـت و ايـن بـدين معني است كه آب بسيار كمي در ياخته باقي مي ماند كه يخ بزند و موجب  آسيب به ياخته شود.


دلايل آسيب هاي زمستاني
تغييرات اشاره شده موجب مي شود كه يونجـه بـه دماهـاي پـايين تـر از 5/9- تـاºc 15- متحمل باشد. اين ميزان تحمل به رقم و مديريت اعمال شده در يونجـه زار بـستگي دارد. در دماهاي پايين تر از دماي ياد شده آب در ياخته يخ زده و موجب تشكيل بلـو رهـاي يـخ و در در نهايـت آسـيب و سوراخ شـدن غـشاهاي ياخته اي مي شـود. هنگـامي ياختـه هـا گرمتـر مي شوند، آب و مواد درون ياخته اي از ديواره هاي خراب شـده بـه بيـرون تـراوش كـرده و ياخته ها مي ميرند.تحقيقات نشان داده است كـه افـزايش تـراوش الكتروليـت و گـسيختگي ياخته اي در قسمت هاي بالايي ريشه يونجه در معرض دماي°c8- و دستكم بـه مـدت 30 دقيقه ايجاد شده است. روش ديگر كه موجب كشته شدن و از بين رفتن ياخته ها مي شـود از آب كشيدگي شديد ناشي مي شود در اين حالت ياخته هـا آب بـسيار زيـادي در اثـر نيـروي كشش از دست مي دهند. اختلاف رقم ها در تحمل به آب كشيدگي نيز ديده شده است.آسيب هاي زمستاني و در نتيجه مرگ گيـاه مي توانـد از ورقه هـاي يخـي كـه در طوقـه يونجه تشكيل و از مبادله هوا جلوگيري مي كنند نيز ناشي بشود. بدين ترتيب كه، سـوخت وسازگر(متابوليتهاي) سمي مانند اتانول، متانول و اسيدلاكتيك تجمع يافته و موجب مرگ گياه يونجه مي شوند.يونجه مي تواند شرايط بـالا را تـا سه هفتـه تحمـل كنـد و اگـر دمـاي خاك نزديك به دماي يخ زدگي باشد اين مدت كاهش و اگر دماي خاك سرد باشد، ايـن مدت افزايش مي يابد.


عوامل مؤثر در آسيب هاي زمستاني

عامل هايي كه در آسيب هاي زمستاني يونجه زارها موثر هستند، عبارت اند از:

سن يونجه زار: يونجه زارهاي چند ساله نسبت بـه يونجه زارهـاي جـوان، بيـشتر در معـرض آسيب هاي مرگ ناشي از آسيب هاي زمستاني هستند.  
رقم:رقم هاي با دامنه سختي بيشتر و همچنين با شاخص بالاتر از نظر مقاومت به بيمـاري هـا، كمتر از رقم هاي ديگر در معرض صدمات زمستاني هستند.

pHخاك: يونجه زارهايي كه در خا ك هاي بـاpH 6/6 بـه بـالا رشـد كـرده انـد، كمتـر ازيونجه زارهاي ديگر در معرض آسيب هاي زمستاني هستند. 

حاصلخيزي خاك : يونجه زارهاي با حاصلخيزي بهتر خاك به ويژه از نظر پتاسـيم، نـسبت به يونجه زارهاي كم حاصل خيز، كمتر در معرض آسيب هاي زمستاني هستند. 

رطوبت خاك : يونجه زارهاي با زهكشي مناسب نسبت به يونجه زارهاي ديگر، كمتر مـستعد آسيب هاي زمستاني هستند. 

وضعيت رطوبت خاك در پاييز: از آنجائي كه آب كشيدگي نخـستين نقـش را درتحمـل به دماي يخ زدگي ايفا مي كند، لذا يونجه زارهايي كه با رطوبت كمتـر خـاك وارد زمـستان مي شوند، بهتر مي توانند، رطوبت خود را از دست بدهند و در نهايت كمتر مـرگ زمـستاني در آنها رخ مي دهد. 
مديريت برداشت : شمار برداشت يا چين برداري و همچنـين زمـان چـين بـردار ي پـاييزه درسختي زمستاني يونجه موثر است. فاصله هـاي كوتـاه بـين چـين بـرداري هـا موجـب افـزايش احتمال آسيب هاي زمستاني است.
پوشش برف : برف يك عايق عالي است و تغييرات دما در زير پوشـش بـرف بـسيار كـم است.

روش هاي تشخيص آسيب هاي زمستاني

رشد دوباره آرام . يكي از نتايج مشخص از آسيب هاي سرماي زمـستاني،  رشـد آرام و دير هنگام يونجه زار است. اگر ديگر يونجه زارها، در منطقـه آغـاز بـه رشـد كـرده باشـند و يونجه زار شما هنوز قهوه اي رنگ باشد، در آن صورت مي بايست يونجه زار را براي ارزيابي آسيب زمستاني مورد بررسي قرار داد.

رشد نا متقارن: جوانه ها براي رشد بهاره طي پاييز تشكيل مي يابند.اگر تنهـا بخـشي از ريشه يونجه از بين رفته باشد، در اين صورت بخش زنده طوقه موجب رشد ساقه هـا در يـك قسمت و به صورت نامتقارن خواهد شد. 
رشد نا برابر: طي زمستان، ممكـن اسـت بعـضي از جوانـه هـا روي طوقـه از بـين رفتـه باشند. جوانه آسيب نديده به نگام آغاز به رشد خواهند كرد، در حال يكه جوانه هـاي كـشته شده مي بايست با جوانه هاي جديد ايجاد شده در بهار، جايگزين شوند. اين وضعيت موجب اختلاف ارتفاع ساقه در يـك بوتـه خواهـد شـد، بـه طـوري كـه سـاقه هـاي تـشكيل يافتـه ازجوانه هاي بهاري كوتاه تر از ساقه هاي توليد شده از جوانه هاي پيشين خواهد شد. 

آسيب هاي ريشه: بهترين روش تشخيص آسيب هاي زمستاني، كندن پاي بوته بـه عمـق10تا 15 سانتي متر و ارزيابي ريشه هاست. ريشه هاي سالم مي بايـست محكـم و سـفيد رنـگ بوده به طوري كـه نـشانه هـاي پوسـيدگي در روي آن، كـم باشـد.ريـشه هـاي كـشته شـده،خاكستري رنگ بوده و همچنين بيدرنگ پس از گرم شدن خاك، خيس خـورده بـه نظـر مي رسند و آب كه از ريشه ها بيرون آيد، بافت ريشه ها قهـوه اي رنـگ، آب كـشيده شـده و طنابي وار مي شوند. اگر ريشه ها نرم باشند و آب به آسـاني بـا فـشردن از آن بيـرون آيـد. يـا قهوه اي رنگ، خشك و طنابي باشند، به احتمال زياد در اثر سرماي زمستان كشته شـده اند.همچنين اگر 50% ريشه يا بيشتر از آن، به دليل پوسيدگي نوك سياه شده باشـد، بـه احتمـال زياد گياه طي رشد بهاره يا پس از آن خواهد مرد.


مديريت يونجه زارهاي سرما زده
يونجه زارهايي كه آسيب زمستاني ديده باشـند، بـه مـديريتي متفـاوت از يونجه زارهـاي سالم نياز دارند. اگر آسيب هاي زمستاني در يونجه زار مشخص شود، مراتب زير را در نظـر بگيريد:

توان و ظرفيت توليد را تعيين كنيد. توان و ظرفيـت توليـد يـك يونجـه زار مـي توانـد بـا تعيين شمار ساقه در سطح يك متر مربع برآورد شود. با تعيين شمار ساقه و قـرار دادن آن درفرمول زير توان و ظرفيت توليد يك يونجه زار برآورد مي شود.

939/0+(228/0× متر مربع/ شمار ساقه)=( هكتار/تن)عملكرد براي مثال، يك يونجه زار تا تراكم 538 ساقه در متر، توان توليد 29/13تن خواهـد داشـت.

بايد توجه داشت كه عدد برآورد شده توان و ظرفيت عملكرد را نشان مي دهد و عامل هـاي خاكي، كمبود مواد غذايي، آفات، بيماري ها و ديگر عامل ها در عملكرد واقعي موثرند. 

از جدول راهنماي زير براي تصميم گيري در مورد نگهداري يـك يونجه زار آسـيب ديـده استفاده كنيد.

استفاده از تراكم ساقه براي ارزيابي يونجه زار



به يونجه زار فرصت دهيد، تا پيش از برداشت به طور كامل رشد كند . فرصـت دادن بـراي رشد تا اوائل، اواسط و گلدهي كامل به گياهان براي ذخيره دوبـاره كربوهيـدراتهـا بـرايتوليد آتي كمك خواهد كرد. فاصله هـاي زمـاني بـين چـين هـا بـه شـدت آسـيب ديـدگي زمستاني بستگي دارد. براي يونجه زارهايي كه به شدت آسيب ديده اند، فرصـت بدهيـد كـه در نخستين چين به گلدهي كامل و درچين هاي بعدي به اوائل گلدهي برسند. اين حالت بـهيونجه زارها شانس بهتري براي بقا خواهد داد. يونجه زارهاي  با آسيب هاي كمتر، مـي تواننـد زودتر برداشت بشوند. به يونجه زارهاي با شدت آسيب هاي متوسط بايد اجازه داد كه تـا 10 الي 25 %گلدهي رشد بكنند. شايد بهترين روش، انتخاب چين دوم يا سوم اين يونجه زارهـا بعنوان نخستين محصول با عملكرد بالا باشد.

افزايش ارتفاع برداشت:اين حالت به ويژه هنگامي مهم است كه به گياهـان اجـازه داده شود تا پيش از برداشت به گلـدهي كامـل برسـند، در ايـن حالـت ممكـن اسـت سـاقه هـاي جديدي در پاي گياه رشد بكند. لازم است كه ساقه هاي جديد حذف نشود چرا كه حـذف آنها موجب تضعيف بيشتر و در نهايت كاهش عملكرد خواهد شد. حاصلخيزي خاك بسيار مهم است كه خـاك يونجه زارهـاي آسـيب ديـده از زمـستان، حاصلخيزي كافي داشته باشند. اگر ممكن باشد آزمون خاك انجـام داده و پـيش از چـين اول، كود دهي مورد نياز را انجام دهيد. 



كنترل علف هاي هرز :كاربرد علفكش ها براي كنترل علف هـاي هـرز كـه در رطوبـت نور و مواد مغذي با گياهان اصلي رقابت مي كنند، سودمند خواهد بود.برداشت زود هنگام چين پاييزه. يونجه زارهايي كه از سرماي زمستان سال پيش آسيب ديده اند پيش از موعد برداشت كنيد و به آن ها اجازه ساخت و ذخيره پيش از زمستان بعـد را بدهيد، مگر آنكه هدف شخم يونجه زار باشد.



خلاصه مطالب فوق

با كوتاه شدن روزها در اواخر تابستان، گياهان خـود را بـراي گذرانـدن زمـستان آمـاده مي كنند و تغييراتي در گياهان صورت مي گيرد تا قادر به تحمل دماي يخ زدگي شوند.

در دماهاي پائين تر از حدودc °15-، آب در ياخته يخ زده و موجب تـشكيل بلـورهـاي يخ مي شود كه در نهايت موجب آسيب و سوراخ شدن غشاهاي ياخته اي مي شود.

سن يونجه زار، رقم، حاصلخيزي خاك، رطوبت خاك و چگونگي مـديريت برداشـت از عامل هاي موثر در ميزان آسيب هاي زمستاني هستند.

رشد دوبـاره آرام، رشـد نامتقـارن و نـا برابر يونجه زار و در نهايـت آسـيب هـاي ريـشه، نشانه هاي تشخيص آسيب زمستاني هستند.

يونجه زارهايي كه آسيب هاي زمستان ديده باشند به مديريتي متفـاوت از يونجـه زارهـاي سالم نياز دارند و مراجعه به جدول يك اين فصل مي تواند چگونگي مديريت مزارع آسيب ديده را روشن تر كند.


اشتراک

دیدگاه دیگران (بدون دیدگاه)...

Leave a reply

نام:: فیلد اجباری.
آدرس رایانامه: فیلد اجباری. غیر فعال
وبسایت::
کد امنیتی:: فیلد اجباری.
دیدگاه: فیلد اجباری.