• در آموزش یونجه
  • بازدید: 410
  • اخرین ویرایش: آبان ۲۲, ۱۳۹۷
  • چاپ نوشته هاچاپ پی دی اف

شناسايي و كنترل بيماري هاي يونجه

شناسايي و كنترل بيماري های یونجه

بيماري جارويي يونجه يا فايتوپلاسمايي
بيماري جارويي يا فايتوپلاسمايي يونجه از مناطق فارس، كرمـان، سيـستان و بلوچـستان، يـزد، بوشهر و اصفهان گزارش شده است. اين بيماري بيـشتر در منـاطق گـرم جنـوب كـشور گـسترش دارد و آسيب و زيان آن در بـسياري از مـوارد بـيش از 80%  بـرآورد مـي شـود و گـاهي موجـب مي شود در يونجه زارهاي يزد بيشينه تنها تا2 چين يونجه قابل برداشت باشد

بيماري جارويي يونجه يا فايتو پلاسمايي

كوتولگي شديد، جارويي شدن بوته ها كه در اثر پيدايش شمار زيـادي سـاقه هـاي كوتـاه وباريك از محل طوقه به وجود مي آيد، رشد جوانه هاي جانبي سـاقه، كوچـك مانـدن، گـرد شدن و چروكيدگي برگچهها، زردي بوته و تغييرات ناهنجار در گلها كه شامل سبز شـدن گلبرگ ها، برگساني شدن گل ها(فيلودي)  و ناباروري كه در نهايت مـرگ بوتـه هـا را همـراه دارد، از جمله نشانه هاي اين بيماري ميباشد.در مواردي كه گلدهي پس از آلودگي بوته ها رخ ميدهـد،  گـلهـاي جديـد رشـد عـادي نداشته و دچار حالت هاي ناهنجار يادشده در بالا مي شوند.

عامل بيماري
عامــل بيمــاري نــوعيPhytoplasmaمــي باشـد كـه بوسـيله زنجــركOrosiusalbicinctusمنتقل مي شود و انتقال مكانيكي از طريق آب، خاك و ادوات كشاورزي دراين مورد وجود ندارد.
عامل بيماري فايتوپلاسمايي يا جارويي يونجه

ميزان آلودگي به اين بيماري تا 100% هم مي رسد. در استان يزد سرعت انتـشار و ميـزان آسيب و زيان بيماري بسيار شديدتر از ديگر مناطق آلوده در ايران ميباشد. بـه طـوري كـهكشت يونجه در برخي مناطق متوقف شده است. هيچكـدام از رقـمهـا ي معمـول يونجـه درايران به اين بيماري مقاوم نبوده و بايد از روش هاي زراعي براي كنترل بيماري استفاده كرد.

كنترل بيماري
بازديد پيوسته يونجه زار و ريشه كني بوته هاي مشكوك به بيمـاري در نخـستين فرصـت باعث جلوگيري از انتشار بيشتر آن مي شود. سمپاشي زنجرك ها با حشره كـشهاي نفـوذي (سيستميك) از ديگر اقدامهاي پيشگيريكننده مـيباشد. پرهيـز از نقـل و انتقـال يونجـه از يونجه زارهاي آلوده به يونجه زارهاي سالم از ديگر اقدام هاي بهداشتي مؤثر به شمار مي آيد.
 
پوسيدگي فيتوفترايي يونجه
اين بيماري به تقريب در همه ي مناطقي كه داراي خـاك بـا بافـت سـنگين هـستند و درآن ها يونجه كشت مي شود گزارش شده است. آسيب و زيان رساني آن در مناطقي كه يونجه به صورت غرقابي آبياري مي شود سنگين تر مي باشـد. در خـاك هـاي رسـي بـدون زهكـش رخداد اين بيماري حتمي است و گاهي در سـال اول كـشت باعـث نـابودي سـبز يونجه زار  مي شود.
پوسيدگي فيتوفترايي يونجه

نشانه هاي بيماري
نشانه هاي اين بيماري در خاك هايي كه از نظر زهكشي مناسب نيست، پس از بارنـدگي شديد يا آبياري غرقابي پديد مي آيد. بدين صورت كه برگ هـاي بوتـه هـاي آلـوده زرد تـا قرمز شده و اغلب بوته ها كوتاه، پژمرده و در نهايت خشك مي شوند.پوسيدگي ريشه قارچ فيتوفترا ((Phytophthoraدر خاك هاي مرطوب و يـا بـا تخليـه ضعيف، شدت بيشتري دارد. دماي پايين خاك و ميزان رس بـالا نيـز ايـن خطـر را افـزايش مي دهد. در يونجه زارهايي كه تازه در حال استقرار گياهچه هستند ممكن است به شـدت بـه استقرار گياه آسيب برساند.هنگامي كه شرايط آب و هوايي سرد و مرطوب باشد، بوته ميري مي توانـد توسـط قـارچPhytophthoraايجاد شود. نـشانه هـا در گياهـان اسـتقرار يافتـه عبـارت انـد از: زرد شـدن برگ هاي پيرتر كه به دنبال آن پژمردگي و مرگ گياه را به همراه خواهد داشت. اغلـب درمحل اتصال ريشه هاي جانبي به ريشه اصلي لكه هاي زرد  قهوهاي پوسيدگي ديده ميشود.


عامل بيماري
عامــل پوســيدگي ريــشه يــك شــبه قــارچ خــاكزي بــا نــام علمی Phytophthoramegasperma f.sp. medicagenisمي باشد. دوام قارچ از طريق ائوسـپور يـا ميـسيليوم در بقاياي گياهي است. دماي مطلوب خاك براي رشـد و گـسترش عامـل بيمـاري 27-24 درجه سلسيوس مي باشد.

كنترل بيماري
استفاده از رقم هاي مقاوم در مناطقي كه در آنها نشانه ها و ميـزان آسـيب و زيـانرسـاني اين بيماري شناخته شده است توصيه مي شود. تناوب زراعي با غير حبوبات به كـاهش بـروز بيماري كمك خواهد كرد.به كمينه رساندن غرقابي در يونجه زارهاي آبياري شده و بهبـود زهكشي نيز اقدام عملي مناسبي عليه اين بيماري است.نشانه هاي بيماري پوسيدگي ريشه مانند پژمردگي باكتريايي است.در نـوك ريـشه هـا و ريشهچه ها اغلب زخمهاي زرد تا قهوهاي ديده شده كه بعدها به رنگ سياه تبديل مي شـود. ريشه ها پوسيده شده و بين بافت هاي سالم و آلـوده خـط مشخـصي وجـود دارد كـه ممكـناست در اعماق خاك نيز رخ دهد.مديريت آب و خاك در اين زمينه از بهترين روش هاي كنترل است. انجام زهكـشي درخاكهاي سنگين و پرهيز از آبياري غرقا بي از موارد قابل توصيه است. تنظـيم ميـزان آب وروش آبياري به منظور جلوگيري از اشباع شـدن خـاك و نيـز كـاهش دور آبيـاري كمـك موثري ميكند. براي جلوگيري از رخداد بوته ميري و مرگ گياهچه، ضدعفوني بـذرها بـا استفاده از قارچ كش اختصاصي متالاكسيل توصيه مي شود.
پژمردگي فوزاريومي يونجه
اين بيماري از بسياري از مناطق يونجه كاري جهان گزارش شده است.

پژمردگي فوزاريومي يونجه

نشانه هاي بيماري
نخستين نشانه بيماري، پژمردگي ساقه هاي جوان است. در مراحل اوليه بيماري، برگهـا ممكن است در طول روز پژمرده و سپس در شب به حالت اوليه برگردند. برگ ها و ساقه ها تغيير رنگ ميدهند و برگها به طورمعمول كمي قرمز ميشوند. در اوايل آلودگي ممكـن است تنها يك سمت گياه آلوده شود. اگر برشي از ريشه اصلي تهيه كنيم حلقـه هـاي كامـل يا ناقص قهـوهاي يـا تيـره در اسـتوانه مركـزي آونـدها (Stele) ديـده مـي شـود. در مراحـل پيشرفته بيماري حلقه بيروني استوانه مركزي و يا همه ي استوانه مركزي ممكـن اسـت تغييـررنگ دهد.
در پژمردگي باكتريايي دسته هاي آوندي قهوهاي مايل به زرد يا روشـن ديـده مـي شـود ولي در پژمردگي فوزاريومي قهوه اي مايل به قرمز يا تيره است. تغيير رنگ بافـت بيـشتر دراين پژمردگي مشخص است و به طور معمول نيز كورتكس يـا پوسـت آلـوده نمـي شـود. بـاافزايش رژيم آبياري، تغييري در وضعيت بيماري به وجود نمي آيد.

-  عامل بيماري عامـل بيمـاري  قـارچ زاFusariumoxysporum f.sp. medicaginis  اسـت. دمـاي مناسب رشد حدود 20درجه سلسيوس است.

كنترل بيماري

عامل بيماريزا براي چندين سال در خاك باقي مي مانـد و تنهـا روش عملـي، اسـتفاده ازرقم هاي مقاوم است. رقمهايي كه هم بـه نماتـدهاي مولـد گـره ريـشه و هـم بـه پژمردگـي فوزاريومي مقاوم باشند، در جايي كه هر دو عامل وجود داشته باشد، نتيجه بهتري مي دهند.


پوسيدگي قهوه اي ريشه يونجه
اين بيماري در ايران از مناطق كرج، زنجان، ورامين، دماوند، ساوه، سيستان و بلوچـستان و مازندران گزارش شده است. اين بيماري بيشتر در دورههاي با دماي بالا و رطوبت خـاك بالا وجود دارد.
پوسيدگي قهوه اي ريشه يونجه

علائم بيماري

در بوته هاي آلوده درمحل طوقه وساقه هاي نزديك سطح خاك، لكه هاي قرمز(Sunken) فرورفته گهگاهي به صورت قرمز تيره تا قهوه اي رنگ نيز درمي آيد ديده مي شود

در موارد آلودگي شديد، و به ويژه در آب و هواي گرم و مرطوب برگها و شـاخه هـاپژمرده و خشك ميشوند و سرانجام باعث مرگ گياه مي شوند.

عامل بيماري
عامـل بيمـاري قـارچ Rhizoctoniasolani اسـت كـه انتـشار جهـاني دارد و بـه طـورمعمول رشد بهينه(اپتـيمم) آن در 30-25 درجـه سلـسيوس بـوده و در 35درجـه سلـسيوس رشد آن متوقف مي شود. عامل بيماري بـه صـورت سـختينه(اسـكلروت) در خـاك و يـا درمواد گياهي دوام پيدا مي كند و مي تواند بـه صـورت پـوده رسـت(سـاپروفيت) بـدون وجـود ميزبان نيز در خاك دوام داشته باشد. سختينه نامنظم قهوه اي تا تيره رنگ بـا قطـر كمتـر از 5 ميلي متر سال ها مي توانند بقاي خود در بيرون را حفظ كنند.

كنترل بيماري
هيچ گونه اقدام مؤثري شناخته نشده است ولي برخي از رقمهاي يونجه به نظـر مـيرسـد داراي تحمل بيشتري باشند كه به احتمال ناشي از قوي بـودن نظـام ريـشه اي آن هـا اسـت. در صورتي كه سوختگي برگها گسترش يابد برداشت زود رس براي كـاهش آسـيب و زيـان رساني بيماري توصيه مي شود.

 
 بيماري سفيدك كركي يونجه
سفيدك كركي و يا سفيدك دروني يونجه از بيماريهـاي مهـم يونجـه در بخـش هاي مهمي از مناطق يونجه كاري جهان به ويژه در نقاط مرطوب و خنك ميباشـد كـه آسـيب وزيان قابل توجهي به عملكرد محصول وارد مي كند  و از بيماريهاي قديمي يونجه به شـمار مي آيند.

سفيدك كرك دار (Downy mildew).

روش شناسايي
 برگ ها به رنگ سبز كه در نور به رنگ زرد و پيچ خورده به نظر مي رسد. نـشانه ها در بالاي شاخه به مراتب بيشتر ديده مي شوند. بيماري قارچي متمايل به خاكستري تـا بـنفش بـا گسترش زياد، در سطح زيرين برگچه مبتلا ديده مي شـود. سـفيدك كـرك دار بـه احتمـال زياد در بهار مشكل بيشتري براي كشاورز ايجاد خواهد كرد.
نشانه هاي بيماري
 در سطح بالايي برگها، لكه هاي زرد يا سفيدرنگي ديده مـيشـود و در قـسمت پـاييني همين ناحيه، پوشش سفيد مايل به خاكستري قارچ شامل اسپورانژيوفرها و اسـپورانژيوم بـه وجودمي آيد. فاصله گره ها در روي ساقه كم ميشود و ساقه كوتاهتر و برگهاي جـوان پيچيده و لوله اي ميشوند.  اگر بيماري به صورت نفوذي(سيستميك) و دروني درآيد. ساقه ها متورم و كوتاه شده و برگ ها نيز همگي عموماً تغيير رنگ مي دهند. اين بيماري بيشتر درفصل بهار شيوع داشته و اين بدان سبب است كه آب و هواي خنك و مرطوب بـراي رشـد و استقرار آن مناسب است.

عامل بيماري
 عامل بيماري شبه قارچ Peronosporaaestivalisاست. اسـپورانژيوفرها منـشعب و در انتها دو شاخهاي هستند.عامل بيماري زمستان را به صورت ائوسپور روي بافت مرده و يا به صورت ميسيليوم روي جوانه هاي طوقه به سر ميبرد.گاهي ميسيليوم نيز ممكن است از طريق بـذر منتقل شـود. انتـشار ثانويـه قـارچ توسـط اسپورانژيومهاست و چرخه هاي ثانويه بيماري در شـرايط مطلـوب در مـدت5 روز تكميـل ميشود. دماي بهينه جوانه زني اسپورانژها حدود 18 درجه سلـسيوس مـيباشـد امـا در دامنـه294- درجه سلسيوس نيز بيماري مي تواند شايع گردد.

سفيدك كركي يونجه (Downy mildew). 

كنترل بيماري
 در شرايط بروز نشانه هاي آلودگي و خطر كاهش عملكرد، با برداشـت زود تـر از موعـد مي توان كانون آلودگي اوليه را كاهش داد و در آلـودگي شـديد پـس از برداشـت يونجـه،يونجه زار را با مانكوزب دو در هزار سمپاشي مي كنند. استفاده از رقـم هـاي مقـاوم از ديگـر اقدام هاي قابل توصيه است. ارقام يونجه همداني و يـزدي جـزء رقـم هـاي حـساس به شـمارمي آيند. در عين حال ذخاير توارثي(ژرم پلاسم هاي) پر شـماري كـه مقاومـت نـسبي بـالاي ينسبت به اين بيماري دارند به دست آمده كه استفاده از آن ها مي تواند اقتـصادي تـرين روش كنترل به شمار آيد.رقم هاي مختلـف مقـاوم در برابـر سـفيدك كركـي نيـز در دسـترس هـستند. تمـاس بـا كارشناس كشاورزي منطقـه بـراي اطلاعـات در مـورد رقم هـاي مقـاوم در برابر سـفيدک سطحي توصيه مي شود. اگر سفيدك شديد در فصل بهـار اسـت، انجـام برداشـت اول را بـه تاخير نيندازيد. برداشت از بافت آلوده به حذف عامـل بيمـاري و كـاهش رطوبـت در تـاج پوشش  محصول كمك مي كند. دماي محيط در تابستان گرم تر خواهد شد و شانس آسـيب سفيدك به رشد دوبـاره يونجـه را كـاهش مـي دهد. و تنـاوب بـا گياهـاني غيـر از خـانواده بقولات نيز براي كاهش آسيب و زيان رساني بيماري پيشنهاد مي شود.

 بيماري لكه قهوه اي برگ يونجه
 بيماري لكه قهوه اي يونجه، يك بيماري قارچي شناخته شـده در سرتاسـر جهـان اسـت. اين بيماري از ديدگاه اقتصادي عملكـرد و كيفيـت علوفـه را بـسيار تحـت تـأثير و كـاهش مي دهد. نشانه هاي بيماري به صورت لكه هـاي قهـوه اي كوچـك تـا سـياه وگرد با حاشيه دندانه دار به قطر _31 ميلي متر روي برگ هاي جوان نمايان مـي شـود و سـپس به سوي بالا پيشروي مي كنند و لكه ها با هم يكي نمي شوند برگ هاي آلوده پـس ازچندي ،زرد شده و مي ريزند. زيان بيماري در ماههاي خنك سال فزاينده است. عامـل بيمـاري روي برگ هاي ريخته شده، زمستان گذراني مي كند و در بهار با سازگار شدن هـوا آسكـسپورهـا نمايان شده و پرتاب ميشوند و آلودگي دوباره از اينجا آغاز مي شود. آلودگي با خشكي وگرمي هو ا كاهش مي يابد و در پاييز دوباره افزايش مي يابد. برخي رقم يونجـه تـا انـدازهاي در برابر اين بيماري متحمل هستند و از اين رقم(ها) مي توان براي گزينش رقم هاي پايدارتر سود برد. بهترين روش مبارزه با اين بيماري، برداشت زود هنگام آن در چين نخـست اسـت تا از پراكندگي بيشتر بيماري جلوگيري شود. در بيشتر مناطق كشور اين بيماري ديـده شـده است. در يونجه زارهاي توليد بذر يونجه سمپاشي نيز انجام مي شود، ولي براي توليـد علوفـه پيشنهاد نمي شوند.بيماري لكه قهوه اي يونجه، ناشي از بيماري زايي گونه اي قارچ شناخته شـده در سرتاسـرجهان است.

Brown or Pseudopeziza leaf spot بيماري لكه قهوه اي برگ يونجه

اين بيماري كه به بيماري لكه فلفلي نيز مشهور مي باشد، در ايران از استانهاي مركـزي،اصفهان، تهران، همدان، خوزسـتان و فـارس گـزارش شـده اسـت. لكـه قهـوه اي افـزون بـركاهش كمي محصول بر روي كيفيـت غـذايي آن نيـز تـأثير داشـته و باعـث كـاهش ميـزان پروتئين برگهاي آلوده شده و لذا اهميت اقتصادي بسياري دارد.

نشانه هاي بيماري
نشانه هاي بيماري روي برگ هاي جوان يونجه به صورت نقاط كوچك، گرد و قهوه اي رنگ است و قطر لكه ها محدود و ثابت است و حدود 3_2 ميلي متـر مـي باشد. در قـسمت وسط لكه ها، آپوتسيوم قارچ تشكيل مي شود و بر اثر حمله بيماري، برگ ها ريزش پيدا ميكنند.


عامل بيماري
عامل بيماري در ريخـت جنسي روي يونجـهPseudopezizamedicaginis  اسـت. عامل بيماري زمستان را در بافت برگ هاي باقيمانده روي گياه يا روي برگهايريخته شده و پوسيده به سر مـيبـرد و در بهـار روي بـرگ هـاي نپوسـيده دوبـاره آپوتـسيوم تشكيل مي شود. بيماري به طور معمول روي برگهاي پاييني ظاهر مـي شـود و بـه تـدريج بـه بـرگ هـاي بالايي سرايت مي كند. آسيب و زيان رساني بيماري به طور معمول در اواخر تابستان و اوايـل پاييز كه هوا تا حدودي خنك است، شدت دارد. ريخت غيرجنسي آن شناخته نشده است.

كنترل بيماري
 استفاده از رقمهاي متحمـل، برداشـت زود هنگـام در شـرايطي كـه خطـر بـروز بيمـاري به صورت حاد وجود داشته باشد. همينطور از آنجا كه بيشينه آسيب و زيان رسـاني بيمـاري بيشينه در چين هاي اول و دوم بيشتر مي باشد استفاده از چين بـرداري زودرس در ايـن مواقـع زمان ها توصيه است.



نماتد ساقه يونجه يا نماتد ساقه و پياز
 نماتد به جوانه هاي در حال توسعه نفوذ كرده و باعث مي شود ساقه آلوده بزرگتر ديده شده و دچار تغيير رنگ شوند. سـاقه در حـال رشـد بـين گـرههـاي بـرگ كوتـاه ميشـود. آلودگي شديد در دماي متوسط و رطوبت بالا باعث مي شود ساقه سياه رنگ تـا ارتفـاع 30 سانتي متري بالاتر از سطح زمين ديده شود. شمار ساقه در پوشش گياهي كـاهش مـي يابـد و در نهايت گياه مي ميرد.برخي از شاخه هاي آلوده ممكـن اسـت سـفيد رنـگ و بـرگ هـا ي كمـي كوچك داشته باشند و از اين لحاظ اين بيماري به نام سفيد معروف شده است.

نماتد ساقه يونجه يا نماتد ساقه و پياز (Bulb and stem).

  نماتد ساقه در درجه اول در زمستان در بافت طوقه يونجه و ساقه  جوان توسط برف پوشــيده شـده است، بنـابراين مي تواند توسط بذر آلوده، با تجهيزات برداشت يونجه و آب آبياري پخش شود. اين نماتد از بيشتر نقـاط يونجـه كـاري كـشور از جملـه كرمـان،فارس ،آذربايجان، مركزي، اصفهان و سالهاي اخير از خراسان نيز وجود آن گزارش شده است. 


علائم بيماري
 كوتاه ماندن بوته هاي آلوده و آماس جوانه ها و قسمت هاي پاييني ساقه، كاهش فاصله بين گره ها، كوچكي و بدشكلي برگ ها و سفيد شدن آن ها و ساقه هاي آلوده از نـشانه هـاي مهـم اين بيماري در روي يونجه مي باشد. با وجود اينكه نماتد خاك زاد است ولـي آسـيب و زيـان آن بيشتر در روي اندام  هوايي ديده مي شود و بيشترين محل تجمع آن در روي طوقه بوتـه هاي آلوده است. نماتد در درون ساقه و اندامهاي هوايي است و هنگام برداشـت نيـز همـراه علوفه خشك است. در يونجه زارهاي توليد نيز به دليل اختلاط بذرها با كاه و كلـش آلـوده، ميزان قابل توجهي نماتد امكان انتقال در توده بذري را پيدا مي كنند. نـشانه هـا در يونجه زار  به طور معمول به صورت لكه اي (Patchy) ديده مي شود كه ناشي از كنـدي حركـت نماتـددر سطح يونجه زار مي باشد.


عامل بيماري
  عامل بيماري نماتد Ditylenchusdipsaciاست. در اين گونه نماتدهاي نر و مـاده ازنظر ريخت ظاهري با يكـ ديگر تفـاوتي ندارنـد و هـر دو كرمـي شـكل هـستند. داراي ميلـه دهاني ظريف، دم مخروطي و سرپخ و به درازاي تقريبي يك ميلي متر هستند. مرحله مهاجم آن شامل همه مراحل است ولي مرحله مقاوم نماتد لارو سن چهار آن است كه مي تواند درخاك تا مدت هاي مديدي بقاء نماتد را حفظ كند.در اواخر فصل رويش ميتوان مرحله مقاوم نماتد را در خاك پيدا كـرد. بهتـرين زمـان براي كنترل بودن و يا نبودن نماتد در يونجه زار 10 تـا 15 روز پـس از چـين بـرداري اسـت. دماي مناسب براي آلودگي به طورمعمول دماهاي زير 20 درجه سلـسيوس بـوده و خـسارت نماتد در مناطق سرد سير بيشتر است. در عين حال در مناطق ديگر بيشترين آسيب و زيـان را در فصل بهار و پاييز ميتوان انتظار داشت.چون نماتد در شرايط دماي بالاتر از 20 درجه  سلسيوس فعاليت كمتري خواهد داشـت، طول دوره زندگي اين نماتد در شرايط مطلوب 30-23 روز مي باشد. هر نماتـد مـاده 500-300 عدد تخم ميگذارد. از ديگر شرايط فعاليت نماتد وجود رطوبت بـالا و بافـت سـنگين خاك يونجه زار است. چنانچه آبياري پـس از چـين بـرداري كمتـر صـورت گيـرد جمعيـت نماتد تا حد زيادي كاهش مي يابد.

كنترل بيماري
استفاده از رقمهاي مقاوم شناخته شدهي داراي تحمل يا مقاومت به نماتد قابـل توصـيه اسـت. يك سال تناوب و كاشت دو يا سـه گيـاه زارعـي غيـر از بقـولات ماننـد غـلات، بـه طـور معمـول جمعيت نماتد را كاهش مي دهد. با اين حال، اين كـشتزار مي توانـد بـه سـرعت توسـط نماتد درحال حركت با ماشينها و ادوات كشاورزي، حيوانات و يا فاضلاب دوباره آلوده شود. كنترل نماتد يونجـه در نظـام تنـاوب بـا محـدود كـردن زنـدگي آن طـي چهـار سـال قابـل اجراست. همواره بايد توجه داشت كه ماشين ها و ادوات پيش از حركـت از جاهـاي آلـوده به يونجه زار سالم پاكسازي شوند.

 

مديريت تلفيقي نماتد ساقه يونجه
 رعايت تناوب دستكم به مدت 4_3 سال و خودداري از كشت يونجه با كشت گياهان زارعي غيرميزبان مانند سيب زمينـي، گوجه فرنگـي، چغندرقنـد، ذرت و يـا آيـش گذاشـتن زمين يكي از اصولي ترين راهكارهاي كنترل و كاهش تراكم اين نماتـد اسـت. بـا توجـه بـه اينكه آلودگي از راه ساقه هاي آلوده انتشار مي يابد، حـذف سـاقه هـاي آلـوده و نيـز حـذف كامل بقاياي يونجه از بذر با انجام بوجـاري بهنگـام و مناسـب در جلـوگيري از انتـشار ايـن نماتد بسيار مؤثر است. خود داري از كشت بـذرهاي يونجـه آلـوده و يـا در صـورت لـزوم ضـدعفوني آنهـا بـااستفاده از آبگرم 45 درجه سانتي گراد به مدت 30 دقيقه مؤثر است چون نماتـدها در سـطح بذرها هستند. در يونجه زارهاي آلوده براي جلوگيري از آلودگي بذر انجام دو نوبت سمپاشي با تركيبـاتديمتوات 40% به ميزان 400 گرم در هكتار در دو نوبت، يكي در هنگام برداشـت چـين اولو دومي در هنگام وجود بيشينه نماتد توصيه شده است. يكي از مؤثرترين راهكارهاي كنتـرلاين نماتد استفاده از رقم هاي متحمل است. رقمهاي يونجه متداول كشت در ايران از جملـه همداني، نيك شهري، و يزدي به اين نماتد حساس و رقم مائوپايا به نـسبت متحمـل شـناخته شده است. كاهش ميزان رطوبت خاك يونجه زار در پيش و پس از برداشـت باعـث خـشبي شدن بافت هاي گيـاه و در نتيجـه جلـوگيري از حملـه نماتـد مـي شـود و در نهايـت كـاهش جمعيت نماتد در خاك را به دنبال خواهد داشت.



بيماري ويروس موزائيك يونجه
 اين ويروس از جمله ويروسهـاي بـذر زاد (seed-born) بـه شـمار مـي آيـد. در ايـران بررسي روي ويژگيها و پراكنش اين ويـروس در يونجـه زارهـاي اسـتان خراسـان صـورت گرفته است.

بيماري ويروس موزائيك يونجه

نشانه هاي بيماري
 در روي يونجه نشانه هاي آلودگي به ويروس بيشتر با ظهور لكه هاي موزائيك ،Mottleو بدشكلي هاي مشخص(تيپيك) در روي برگچه ها و كوتولوگي شـديد در روي بوتـه هـاي در حال رشد همراه است. هنگامي كه بوته ها بالغ مي شوند نشانه هاي آلـودگي نيـز كـاهش يافتـه ومحو مي شوند. گره زايي در روي ريشه هاي آلوده و بقاياي بوته ها در زمستان كاهش مي يابد.دامنه ميزباني اين ويروس خيلي زياد است. در يونجـه توليـد حالـت موزائيـك و گـاهي چروكيدگي برگ و كوتولگي بوته ها مي كند.در لوبيا چشم بلبلي حالت ابلقي در بـرگ هـا ايجاد مي كند.در لوبيا توليد نقاط زرد در متن بـرگ هـا مي كند. در نخـود ايرانـي موجـب قهوه اي شدن آوندهاي آبكشي و ايجاد پژمردگي مي شود. 

عامل بيماري


شته ها مهمتـرين نـاقلان آن هـستند و دسـت كـم 15 گونـه شـته از جملـه شته سبز هلـو(Myzuspersicae) و شـته نخـود فرنگـي (Acyrthosiphonpisum) در انتقال آن درطبيعت نقش دارند.

عامل بيماري ويروس موزائيك يونجه

كنترل بيماري
 بهترين راه كنترل و جلوگيري از آسيب و زيان رسـاني ايـن بيمـاري اسـتفاده از بـذرهاي بدون ويروس مي باشد. البته در جهـان روي توليـد برگـه هـا و رقمهـاي مقـاوم بـه شـته نيـز بررسي هاي فـشرده اي در دسـت انجـام مـي باشـد تـا از انتقـال ويـروس در روي ميزبـان نيـزجلوگيري شود.


سفيدك سطحي يونجه
 اين بيماري در مناطق گرم و خشك آسيب و زيان رساني بيشتري مـي داشـته و در ايـران افزون بر يونجه از روي شبدر و اسپرس نيز گزارش شده اسـت. قـارچ عامـل بيماري دامنه ميزباني گستردهاي دارد و از روي 267 جـنس و گونـه گيـاهي گـزارش شـده است. ايـن بيمـاري از منـاطق مركـزي ايـران و اسـتان هاي فـارس، آذربايجـان و كرمانـشاه گزارش شده است.

بيماري سفيدك سطحي يونجه

نشانه هاي بيماري
نشانه هاي بيماري به طور معمول به صورت پوشش پودري و سفيد رنگ در سطح اندامهاي هوايي بهويژه برگچه ها ظاهر ميشود كه شامل اندام رويشي قـارچ از  جملـه ميـسليوم وكنيديوفر و كنيدي هاي قارچ مي باشد. با مرور زمان نقاط نارنجي، قهوه اي و تيـره رنـگ درمتن پوشش سفيد رنگ ديده مي شود كه ظهور مرحله جنسي قـارچ عامـل بيمـاري را همـراه دارد. به طور معمول اين قارچ بيشتر درون رست (اندوفيت) است و تا لايـه ميـاني (مزوفيل) برگ و ريشه ها، قارچ نفوذ مي كند.



عامل بيماري
 قارچ عامل بيماري در مرحله غير جنسيOidiopsistauricaeنـام دارد. زمستان گذراني قارچ به طور معمول به صورت آسكوكارپ در بقاياي گيـاهي آلـوده مـي باشـد . در بهار آسكوكارپ ها با جذب رطوبت ناشي از بارندگيهاي بهاره پاره شده و آسك هـا و آسكوسپورها رها شده و باد آن ها را روي يونجه قرار داده و آلودگي هاي جديد را سبب ميشوند.


 كنترل بيماري
در شرايط آلودگي گياهچه هاي يونجه مي توان از قارچ كش هاي، گل گوگرد و كاراتان در صورت لزوم استفاده كرد.

زنگ يونجه
اين بيماري در ايران نيز از مناطق مختلفي مانند دماوند، كرج، اهواز، خوي و مرند و درسال هاي از استان گلستان نيز گزارش شده است.بيماري زنگ يونجه، يكي از بيماري هاي مهم يونجه به شمار مي رود كه در مناطق گرم و مرطوب، آسيب و زيان قابل توجهي به محصول مي زند. آسيب و زيان اين بيماري به ويژه در يونجه زارهاي توليد بذر بيشتر به چشم مي خورد.

زنگ يونجه

نشانه هاي بيماري
جوش هاي اورديوم به رنگ قرمز قهوه اي و بـه شـكل گـرد از نـشانه هـاي بـارز بيمـاري ميباشد كـه در سـطح زيـرين بـرگ، دمبـرگ و سـاقه ديـده مي شـود. هنگـامي كـه شـمار جوش هاي زنگ زياد باشد باعث پاره پاره شدن برگ ها و ريزش نا بهنگام آن ها مـي شـود و همچنين ساقه هاي يونجه در زماني كه برداشت به تأخير مي افتد به شدت مـورد تهـاجم قـرار ميگيرد. ميزبان واسط ايـن قـارچ، گيـاه فرفيـون .Euphorbiaspp مي باشـد كـه مرحلـهAeciaبر روي برگ ها و ساقه هاي آن توسعه يافته، ممكن است موجب مـرگ جوانـه هـاي ساقه شود.


عامل بيماري

عامل بيماري زنگ يونجه، قارچ Uromycesstriatus است .




عامل بيماري زنگ يونجه

كنترل بيماري
يكي از راهكارهاي اصولي رويارويي با اين بيماري، اسـتفاده از رقـم هـاي متحمـل و يـا مقاوم مي باشد، زيرا رقم هاي مختلف يونجه واكنش هـاي متفـاوتي را بـه ايـن بيمـاري نـشان داده اند. همچنين چين برداري زود هنگام از ميـزان آسـيب وزيـا نرسـاني بيمـاري جلـوگيري  ميكند.


آنتراكنوز يونجه
آنتراكنوز  يك بيماري قارچي است كه گـاهي باعـث آسـيب و زيـانرسـاني در منـاطق پر بارش ميشود. آنتراكنوز در يونجه توسط قارچهاي مختلفـي كـه منجـر بـه آنتراكنـوز بـرروي شبدر مي شوند، ايجاد ميشود. آنتراكنوز از بيماريهاي مهم يونجه به شمار مـي آيد واز يونجه زارهاي استان زنجان و نـواحي غـرب كـشور از جملـه ابهـر، خدابنـده، خرمـدره و سلطانيه گزارش شده است.


نشانه هاي بيماري
علائم بيماري در روي رقم هاي مختلف بـه اشـكال مختلـف بـروز مـي كند. لكه هـاي نامنظم تيره رنگ در روي رقمهاي متحمل تا ظهـور زخـم هـاي فرو رفتـه بيـضي شـكل روي ساقه ارقام حساس از شايع ترين رقم هاي بيماري به شمار مي آيد. به دنبال ظهور ايـن لكـه هـا،شاخه هاي آلوده زرد رنگ و در نهايت پژمرده و خشكيده مي شوند.

آنتراكنوز يونجه

نشانه ها به شكل فرورفتگي، بيضي شكل منجر به زخم الماس شكل روي ساقه مي شوند. اين نقاط كاه مانند با حاشيه تيره تر است. در نقاط گسترش بيمـاري و كمربنـد سـاقه، باعـث شاخه هاي مرده در تابستان و پاييز مي شود. آنتراكنوز همچنين مي تواند در محل يـك طوقـه ايجاد شود. ساقه در سطح طوقه شكسته شده و يك تغيير رنگ به رنگ سـياه و سـفيد مايـلبه آبي در قاعده نشان مي دهد.در مراحل پيشرفته بيماري روي لكه هاي تيره و قهوهاي رنگ نقـاط ريـز سـياه رنگـي در مركز لكه ها ديـده مـي شـود كـه انـدام بـارده قـارچ يـا آسـروول (Acervulus) مي باشد. گسترش قارچ از شاخه آلوده به قسمت هاي زيرين گياه زياد است كه آلودگيها طوقه هـا وتاج ريشه را در بر دارد كه بسيار همسان نشانه هاي ناشي از پوسـيدگيهـاي فوزاريـومي و يـاپوسيدگي ناشي از قارچ رايزوكتونيا  (Rhizoctonia) خواهد بود.

عامل بيماري

قارچ عامل بيماري Colletotrichumtruncatumمي باشـد كـه در روي بافـتهـاي آلوده توليـد بالـشتكي فـشرده از هيـف و ميـسيليوم مـي كند كـه بـه توليـد آسـروول منجـر مي شود. بقاي قارچ عامل بيماري از فصلي به فصل ديگـر در روي بقايـاي گيـاهي آلـوده و تاج گياهان بيمار ميباشد. انتشار قارچ در هواي گرم و مرطوب سريع تر صورت گرفته، بـه ويژه اگر شرايط باراني نيز در يونجه زار وجود داشته باشد. انتشار بيماري همـراه بـذر آلـوده نيز امكانپذير ميباشد.


كنترل بيماري
استفاده از رقم هاي مقاوم، رعايت موازين بهداشـتي پـيش و پـس از برداشـت يونجـه از مهمترين اقدام هاي قابل توصـيه است. پـاك كـردن ماشـين هـا و ادوات برداشـت يونجـه ازبقاياي گياهي به جا مانده از برداشت قطعه ها و كرت هاي برداشت شده پيشين، گـام مـؤثري در كاهش آسيب و زيانرساني اين بيماري است.بسياري از رقم هاي دست كم داراي مقاومت در سـطح متوسـط توصـيه مـي شـو د. بـراي كسب اطلاعات براي رقمهاي كاشت مقاوم، بـا كارشـناس كـشاورزي منطقـه خـود تمـاس بگيريد. اگر يونجه زار مشكوك به بيماري آنتراكنوز (سياه تاول) است، بقاياي گياهي پاك پس از برداشت در مزرعه هاي آلوده براي به كمينه رساندن گسترش در يونجه زارهـا بايـد سالم جداسازي شوند.

 
بيماري لكه آجري برگ يونجه
اين بيماري از بيماري هاي شايع مناطق گرم و مرطـوب ميباشـد. ميزان آسيب و زيانرساني آن در روي رقـم يونجـه بغـدادي تـا 80% بـه ويـژه در شـرايطي كـه يونجه زار پرپشت و متراكم باشد گزارش شده است. 

بيماري لكه آجري برگ يونجه

علائم بيماري
از نشانه هاي بارز اين بيماري ظهور لكه هاي بيضي شكل آجري رنگ بـا حاشـيه قهـوه اي روي برگچه هاي يونجه است. از به هم پيوستن اين لكه ها در شرايط حـاد بيمـار همـه سـطح بــرگ آلـــوده شــده و باعـــث خــشك شــدن و در نهايـــت ريـــزش بـــرگ هـــا  نيـــز ميشود و گاهي كل بوته خشك مي شود. بيـشينه آسـيب و زيـان رسـاني بـه طورمعمول در پاييز و زمستان (در شر ايط جنوب كشور) و به ويژه پس از بارنـدگي كـه رطوبـت هـوا زيـاد است روي مي دهد.


عامل بيماري
عامل بيمـاري در ريخـت غيرجنـسي بـه نامStemphyliumbotryosum  از خـانوادهDematiaceaeمي باشد. كنيديوفرها قهوه اي به نسبت كـمرنـگ و اغلـب سـاده و منـشعب هستند. كنيديوم هايDictyosporae ، مربعي يا مستطيلي بـا گوشـه هـاي گـرد و بيـشترشان ريخت نامنظمي دارند. مرحله انگلي قارچ، ريخت غيرجنسي آن است و ريخـت جنـسي آن زندگي پوره زيستي(ساپروفيتي) دارد. عامـل بيمـاري چنـدخوار(پـسند) اسـت و حـدود 50ميزبان دارد. انتشار و گسترش بيماري در يونجه زار به وسيله كنيـديومهـا صـورت مـيگيـرد. كنيـديوم هـا پس از اسـتقرار روي برگ و در شـرايط مرطـوب جوانه زده و پـس از نفوذ ميسليوم قارچ در بافت برگ، لكه هاي كوچك آجري رنـگ بـا هالـه قهـوه اي پـس از 4_3 روز ظاهر مي شود. دوام قارچ بر روي بقاياي گياهي آلوده و بذر صورت مي گيرد.


كنترل بيماري
در مواردي كه خطر شيوع آلودگي محصول را تهديد كند برداشـت محـصول پـس از ظهور نخستين لكه ها از گسترش قارچ و در نهايت از خشك شدن و مرگ بوته ها جلوگيري ميكند. كشت رقم هاي مقـاوم يـا متحمـل كـه مقاومـت بيـشتري نـسبت بـه لكـه آجري داشته باشد ضرورت دارد و لكه ها روي آن كمتر گـسترش و در نهايـت بـه افـزايش ميزان محصول كمك خواهد كرد.

 

پوسيدگي اسكلروتينيايي ساقه

نشانه هاي بيماري
ساقه گياهان به رنگ زرد تبديل شده و سپس پژمرده و ميميرند. رشد ميـسليوم كركي سفيد در آب و هواي مرطوب و خنك، در ساقه هـاي پـايين تـر و طوقـه قابـل ديـدن اسـت. ساقه هاي آلوده در پايه نرم و له مي شـوند. آلـودگي طوقـه منجـر بـه مـرگ گيـاه مي شـود. سختينه(اسـكلروت) كوچـك، سـخت، سـياه و سـفيد در درون بافـت سـاقه و طوقـه توليـد ميشود. پوشـش بـرف در طـول زمـستان رشـد اسـكلروتينيايي طوقـه و پوسـيدگي سـاقه را افزايش مي دهد. آسيب و زيان رساني قـارچ اسـكلروتينيايي سـاقه در يونجـه كمتـر از شـبدر است.



علائم پوسيدگي اسكلروتينيايي ساقه

روش كنترل
شخم عميق براي زيرخاك كردن سـختيه قـارچ اسـكلروت و همچنـين اسـتفاده از بـذر بدون سختينه قارچ براي جلوگيري از ايجاد اين بيماري قابل توصيه است. تنـاوب يونجـه بـا گياهان خانواده غلات يا گياهان باريك برگ علوفه اي در مناطقي كه در آن قارچ اسكلروتينيا شديد بود، سه تا چهار سال پيش از كاشت دوباره حبوبات علوف هاي انتظاركشيد.

خلاصه مطالب فوق

بيماري فايتوپلاسمايي به طور عمده در منـاطق گـرم جنـوب گـسترش دارد و آسـيب و زيان آن در بسياري از مواد بيش از 80%برآورد مي شود و عامل بيمـاري نـوعي فيتوپلاسـما ميباشد كه بوسيله زنجرك منتقل مي شود.هيچكدام از رقمهاي معمول يونجه در ايران  به بيمـاري فايتوپلاسـمايي مقـاوم نيـستند وبايد از روش هاي زراعي براي كنترل بيماري استفاده كرد. پوسيدگي فيتوفتراي يونجه در همه مناطقي كه داراي خاك با بافت سنگين هسنتد، گـزارش شـده است و در خاكهاي رسي كه بدون زهكشي هستند رخداد اين بيماري به تقريب حتمي است. سفيدك كركي و يا سفيدك دروني يونجه از بيماري هاي مهم يونجه به ويـژه در نقـاط مرطوب و خنك است كه آسيب و زيان هاي قابل توجهي به عمكرد محصول وارد مي كند. بيماري لكه قهوهاي يك بيماري قارچي است كه كيفيت و عملكرد علوفه را بسيار زيـاد كاهش مي دهد و نشانه هاي بيماري به صورت لكه هاي قهوهاي كوچـك تـا سـياه و گـرد بـا حاشيه دندانه دار روي برگ هاي جوان نمايان ميشود. رعايــت تنــاوب و خــودداري از كــشت يونجــه و گياهــان زراعــي غير ميزبــان ماننــد سيبزميني، گوجه فرنگي، چغندرقند، ذرت و آيش گذاشـتن زمـين يكـي از اصـوليتـرين راهكارهاي كنترل و كاهش تراكم نماتد ساقه يونجه است. شته ها، مهمترين ناقلان بيماري ويروسـي موزائيـك يونجـه هـستند و بهتـرين راه كنتـرل خسارت اين بيماري استفاده از بذرهاي بدون ويروس است. بيماري زنگ يونجه، يكي از بيماريهاي مهم يونجه به شمار مي رود كه در مناطق گـرم و مرطوب، آسيب و زيان قابل توجهي به محصول مي زند و آسيب و زيـان ايـن بيمـاري دريونجه زارهاي توليد بذر بيشتر به چشم مي خورد. بيماري لكه آجري برگ از بيمـاري هـاي شـايع منـاطق گـرم و مرطـوب اسـت و بيـشينه آسيب و زيان به طور معمول در پاييز و زمستان و به ويژه پس از بارنـدگي كـه رطوبـت هـوا زياد است، روي ميدهد.
اشتراک

دیدگاه دیگران (بدون دیدگاه)...

Leave a reply

نام:: فیلد اجباری.
آدرس رایانامه: فیلد اجباری. غیر فعال
وبسایت::
کد امنیتی:: فیلد اجباری.
دیدگاه: فیلد اجباری.